DOL સ્ટાર્ટર રિમોટ કંટ્રોલ: Local, Remote અને Manual Modes
Mohit VekariaShare

DOL સ્ટાર્ટર રિમોટ કંટ્રોલ ડાયાગ્રામમાંથી ત્રણ બાબત સ્પષ્ટ થવી જોઈએ. મોટર કોણ ચાલુ કરી શકે, કયા Stop આદેશ સક્રિય રહેશે અને મોડ બદલતાં શું થાય. રિમોટ બટન, ટાંકીનો ફ્લોટ કે PLC આઉટપુટ પસંદ કરતાં પહેલાં આ નિયમ લખો. પાણીના પંપ માટે રિમોટ માંગ ચાલુ હોય ત્યારે પાવર પાછો આવે તો શું કરવું તે પણ નક્કી કરો.
રિમોટ કંટ્રોલનો અર્થ આપમેળે શરૂ થવું એવો થતો નથી. કોઈ વ્યક્તિ દૂરનું Start બટન દબાવી શકે છે. ઓટોમેટિક માંગ ફ્લોટ, પ્રેશર સ્વિચ કે કંટ્રોલર આપી શકે છે. જુદાં પેનલમાં Local, Remote, Manual અને Auto જુદું કામ કરી શકે. સિલેક્ટરના લેબલ સાથે મંજૂર ક્રમ વાંચો.
સિસ્ટમના ત્રણ કામ નક્કી કરો
પહેલાં Startની વિનંતી કોણ કરશે તે લખો. પછી કઈ શરત રનની મંજૂરી આપશે અથવા તેને રોકશે તે નક્કી કરો. છેલ્લે ઓપરેટરને મોટરે ખરેખર શું કર્યું તેની જાણ કેવી રીતે થશે તે લખો. ફ્લોટ રનની માંગ કરી શકે, સ્ટાર્ટર મોટર સ્વિચ કરી શકે અને અલગ ફીડબેકથી પંપ પાણી આપે છે તે જાણી શકાય.
DOL સ્ટાર્ટરનું સ્વિચિંગ બંધ થતાં સુસંગત મોટરને લાઇન સપ્લાય મળે છે. રિમોટ કંટ્રોલ નક્કી કરે છે કે ક્યારે આ સ્વિચિંગ થવા દેવું. DOL વાયરિંગ ગાઇડ પાવર અને કંટ્રોલનો રસ્તો જુદો બતાવે છે. Schneider Electricના ઉદાહરણોમાં કંટ્રોલ સર્કિટ ચોક્કસ ગોઠવણી પ્રમાણે બદલાય છે.

સાઇટ માટે સિલેક્ટરનું કોષ્ટક લખો
એક બિલ્ડિંગમાં પેનલ પર બટન છે અને બીજી મંજિલે ટાંકીનું કંટ્રોલર છે એમ માનો. કેરટેકરને પેનલ પાસે રહીને પંપનો ટેસ્ટ કરવો છે. બાકીના સમયે ટાંકીની માંગથી પંપ ચાલે છે. નીચે માત્ર કાર્યપદ્ધતિનું ઉદાહરણ છે. ઇન્સ્ટોલર ચોક્કસ પેનલની ડ્રોઇંગથી તેને લાગુ કરે.
| મોડ | Startની વિનંતી | ખરીદી પહેલાં શું પૂછવું? |
|---|---|---|
| Local | પેનલનું બટન | કયા Stop ચાલુ રહેશે? કયું પ્રોટેક્શન લાગુ રહેશે? |
| Remote | ભરાતી ટાંકીનું કંટ્રોલર | માંગ સતત રહેવી જોઈએ? રિમોટ સ્ટેશન પર શું દેખાશે? |
| Off | ઓપરેટિંગ Start રોકાય | સર્વિસ માટે મંજૂર આઇસોલેશન શું છે? |
સિલેક્ટર Offમાં હોય ત્યારે રનનો આદેશ બ્લોક થઈ શકે. સર્વિસ પહેલાં મંજૂર આઇસોલેશન પ્રક્રિયા હજુ લાગુ પડે છે. Localમાં લેવલ અને પ્રોટેક્શન ઇનપુટના નિયમ પણ લખો. સ્રોત સુકો છે અને ઉપરની ટાંકી ભરેલી છે એ બે અલગ શરત છે. દરેકમાં લોકલ ટેસ્ટ ચાલુ થઈ શકે કે નહીં અને તેને કયો કંટ્રોલ લાગુ કરે તે નક્કી કરો.

રિમોટ સંકેત ક્ષણિક છે કે સતત?
રિમોટ બટન દબાયેલું હોય ત્યાં સુધી જ Start માગી શકે. જાળવેલી સ્વિચ કે ફ્લોટ લાંબો સમય માંગ આપી શકે. ખરીદીમાં બંનેને Remote ON/OFF કહી શકાય. પેનલ રીસેટ થાય કે સિલેક્ટર બદલાય ત્યારે બંને જુદું વર્તી શકે છે.
પાવર ગયા પછી પણ ફ્લોટ ટાંકી ખાલી બતાવે એવું માનો. સપ્લાય પાછો આવે ત્યારે સ્ટાર્ટરને પહેલાંની માંગ દેખાય છે. નક્કી કરો કે જરૂરી તપાસ પછી પંપ આપમેળે ચાલશે, નવો આદેશ માગશે કે રીસેટ જરૂરી રહેશે. ઇન્સ્ટોલરની દેખરેખમાં પરિણામ જુઓ. પાવર કટ પછી પંપ રીસ્ટાર્ટ ગાઇડ આ નિર્ણય સમજાવે છે.
ઓર્ડર પહેલાં બહારના ડિવાઇસનો ચોક્કસ આઉટપુટ પ્રકાર મોકલો. Volt-free contact, powered output અને controller relayને અલગ ઇન્ટરફેસ જોઈએ. કંટ્રોલ સપ્લાય અને રિમોટ કેબલ લાંબી છે કે નહીં તે જણાવો. પસંદ કરેલા સાધનના મંજૂર ટર્મિનલ, ઇન્ટરફેસ અને કેબલની મર્યાદા પૂછો.
આદેશ, ફીડબેક અને પાણીનું પહોંચવું અલગ રાખો
કંટ્રોલ રૂમમાં ત્રણ સ્થિતિ “ON” જેવી લાગી શકે. ટાંકી પાણી માગે છે. સ્ટાર્ટરનો આઉટપુટ સક્રિય છે. પંપ પાણી આપે છે. કઈ સ્થિતિ દેખાડવામાં આવી છે તે નક્કી કરો. આદેશ પરનો લેમ્પ કોન્ટેક્ટર ઊઠે તે પહેલાં જ ચાલુ થઈ શકે. કોન્ટેક્ટરનો સહાયક ફીડબેક ઊઠવાની જાણ કરે પણ પાણી હજી ન પહોંચ્યું હોય.
ટાંકીની વ્યવસ્થામાં Demand, Starter Running અને Faultની ત્રણ જાણકારી ઉપયોગી છે. દરેકનો સ્ત્રોત ફાઇનલ ડિઝાઇનમાં લખો. પાણી પહોંચે છે તેની ખાતરી જોઈએ તો યોગ્ય ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ કે પ્રોસેસ ફીડબેક નક્કી કરો. ફોલ્ટ આવે ત્યારે ત્રણેય સંકેત એક જ સમયે અને ઘટનાનો સમય લખો. રીસેટ પછીના એક ON લેમ્પના ફોટાથી ઓછી માહિતી મળે છે.
માંગ ચાલુ હોય ત્યારે મોડ બદલવાનો ટેસ્ટ
Local અને Remoteને જુદાં ટેસ્ટ કરવાથી તેમની વચ્ચેનો ફેરફાર ચૂકી શકાય. ટાંકીની માંગ ચાલુ હોય ત્યારે Localમાંથી Remote કરતાં શું થાય તે ઇન્સ્ટોલરને પૂછો. પંપ ચાલુ હોય ત્યારે ઊલટો ફેરફાર પણ જુઓ. પંપ બંધ થાય, ચાલુ રહે કે નવો આદેશ માગે તે લખો. દેખરેખવાળા ટેસ્ટમાં મંજૂર ઓપરેટિંગ કંટ્રોલ જ વાપરો.
નેટવર્કવાળું ઉપકરણ હોય તો સંકેત કે સંચાર જતાં અને પાછાં આવતાં શું થાય તે પૂછો. ફોલ્ટ મોટર પાસે અને રિમોટ ઓપરેટરને કેવી રીતે દેખાશે તે નક્કી કરો. દરેક ફોલ્ટ નોંધમાં સિલેક્ટરનું સ્થાન લખો. એક વાર Start કેમ થયું અને બીજી વાર કેમ ન થયું તેનો જવાબ તેમાં મળી શકે.

ફોલ્ટ વખતે રિમોટ સ્ટેશનનું કામ નક્કી કરો
ફોલ્ટ પછી રિમોટ ઓપરેટર શું કરી શકે તે લખો. ક્યાંક ફક્ત સ્થિતિ જોઈ લોકલ ટેકનિશિયનને ફોન કરવાનું હોય. ક્યાંક દસ્તાવેજમાં મંજૂર remote acknowledgement હોય. ફરી ચલાવવાની મંજૂરી કોણ આપશે અને મોટર પાસેની વ્યક્તિને કેવી રીતે જાણ થશે તે નક્કી કરો. દૂર લાલ લાઇટ દેખાય એટલે પંપ પાસે કોઈ સ્ટ્રેનર સાફ કરે છે કે મશીન પર કામ કરે છે તેની ખબર પડતી નથી.
પેનલની સૂચિમાં દરેક માંગનો સામાન્ય સ્ત્રોત લખો. કયું ડિવાઇસ, કઈ ટાંકી અને લોકલ ઓપરેટર તેનું ઇનપુટ ક્યાં જોઈ શકે તે નોંધો. નવું કંટ્રોલર જૂના જેવો સંકેત આપે છતાં બીજી ટાંકી માટે સેટ થઈ શકે. આ રેકોર્ડ ટેકનિશિયનને સાચો સ્ત્રોત બતાવે છે.
બહારના સ્વિચ માટે VUKARને શું આપવું?
VUKARની ત્રણ ફેઝ DOL સ્ટાર્ટર ગાઇડ બહારનું Remote ON/OFF જોઈએ તો ઓર્ડર પહેલાં કહેવાનું સૂચવે છે. મોટરની નેમપ્લેટ, પેનલનો ચોક્કસ વેરિઅન્ટ અને બહારના ડિવાઇસની વિગતો આપો. દરેક મોડનું Start અને Stop વર્તન તથા પાવર ગયા પછીનું પરિણામ લખો. સુસંગત ઇન્ટરફેસની લખેલી પુષ્ટિ લો.
ત્રણ ફેઝ DOL પેનલ તુલનાથી મોટર અને ઉપયોગ માટે પરિવાર શોધો. પછી ચોક્કસ કનેક્શન ડોક્યુમેન્ટ માગો. અગાઉ ફેરફાર થયો હોય તો તારીખ અને સાક્ષી રાખો. એકથી વધુ રિમોટ સ્ટેશન હોય તો એકનો Start અને બીજાનો Stop સાથે આવે ત્યારે દરેક મોડમાં શું થવું જોઈએ તે પણ લખો.
હેન્ડઓવર સમયે છ બાબત દેખાડો
- Local Start અને Stop તથા સાચો સંકેત.
- રિમોટ માંગથી યોગ્ય પંપ ચાલુ અને બંધ.
- દરેક મોડમાં મંજૂર Stop અને રનને અટકાવતી શરતો.
- માંગ ચાલુ હોય ત્યારે સિલેક્ટર ફેરફારનું પરિણામ.
- મંજૂર ટેસ્ટમાં પાવર કે સંકેત જવો અને પાછો આવવો.
- ઓપરેટરને Demand, કોન્ટેક્ટર અને Fault સંકેતનો અર્થ સમજાય.

રિમોટ માંગ દેખાય છતાં પંપ બંધ હોય ત્યારે
આ સ્થિતિમાં ઓપરેટર પહેલાં બહારથી દેખાતા સંકેત લખી શકે. સિલેક્ટર Localમાં હોય તો રિમોટ માંગ ચાલુ હોવા છતાં તેનો ઉપયોગ ન થાય એવી ગોઠવણી હોઈ શકે. સિલેક્ટર Remoteમાં હોય તો કઈ શરત રન રોકે છે તે ડિસ્પ્લે પર જોઈ શકાય છે કે નહીં નોંધો. સ્રોતનું લેવલ ઓછું હોય, ઉપરની ટાંકી ભરેલી હોય કે પેનલ ફોલ્ટ બતાવે તે અલગ કેસ છે. સિલેક્ટર ફેરવતાં અથવા રીસેટ કરતાં પહેલાં સ્થિતિનો રેકોર્ડ રાખો.
બંને જગ્યાના ઓપરેટરને એક જ પંપ અને સંકેતના નામ આપો. સરખી ટાંકી હોય તો બંનેને અલગ ઓળખ આપો. સર્વિસ કોલમાં ફક્ત “દૂરનો સ્વિચ કામ નથી કરતો” લખવાને બદલે સ્ટેશન, મોડ, માંગ, પેનલની સ્થિતિ અને પાણીનું પરિણામ એકસાથે મોકલો. ઇલેક્ટ્રિશિયનને તપાસ સંકેતથી શરૂ કરવી કે સ્ટાર્ટરથી તે નક્કી કરવામાં મદદ મળે છે.
નવું કંટ્રોલર ઉમેરતા પહેલાં એક ઉદાહરણ લખો
બિલ્ડિંગમાં જૂનું ફ્લોટ કંટ્રોલર છે અને હવે દેખરેખ માટે PLC ઉમેરવાનું છે એમ માનો. નવું PLC ફક્ત સ્થિતિ વાંચશે કે મોટરને શરૂ કરવાનો આદેશ પણ આપશે, તે પહેલાં લખો. પહેલો ફેરફાર ઓપરેટરના ડિસ્પ્લે સુધી મર્યાદિત હોઈ શકે છે. બીજા ફેરફારથી આદેશનું મૂળ અને સિલેક્ટરની ગોઠવણી બંને બદલાય છે. બંનેને એક સરખું કામ ગણશો તો કોણ Start આપી શકે તે અસ્પષ્ટ રહે.
તકનિકી વ્યક્તિને મોકલવાની માહિતીમાં કયા ઉપકરણ પાસે પોતાનો સપ્લાય છે અને કયું માત્ર સૂકો કોન્ટેક્ટ આપે છે તે લખો. જૂની અને નવી સૂચિ જુદી રાખો. જે ઇનપુટ હાલ વપરાતું નથી તે નોંધો. પછી કેબલ બદલે કે કોઈ રિમોટ સ્ટેશન ઉમેરે ત્યારે કયા સંકેતના નામ બદલાયા તે શોધી શકાય.
એક પાના પર અધિકાર અને પ્રતિભાવ લખો
કોણ કયો મોડ પસંદ કરી શકે, કોણ ફોલ્ટની જાણ સ્વીકારી શકે અને કોણ ફરી ચલાવવાની મંજૂરી આપી શકે તે લખો. દરેક વ્યક્તિને સરખી પરવાનગી જરૂરી નથી. મોડ બદલવાની સુવિધા હોય છતાં મશીનની પાસે કોઈ કામ કરે છે કે નહીં તે જાણવા સ્થાનિક પ્રક્રિયા જરૂરી છે. લખેલા નિયમને ટ્રાયલ વખતે વાંચીને તેની સામે અસલ વર્તન નોંધો.
જો લોકલ Stop પછી બહારની માંગ ચાલુ હોય તો પછી શું થાય તે ખાસ લખો. નવી વિનંતી જોઈએ, સિલેક્ટર બદલવો પડે કે મંજૂર રીતે પાછું ચાલે તે ડિઝાઇન મુજબ છે. હેન્ડઓવર વખતે એક વ્યક્તિ પેનલ પાસે અને બીજી રિમોટ સ્ટેશન પાસે રહે તો બંને જગ્યાએ કયો સંકેત ક્યારે બદલાયો તેની નોંધ લઈ શકાય.
અંતિમ દસ્તાવેજમાં સ્ટાર્ટર મોડેલ અને રિમોટ ઉપકરણનું મોડેલ એક જ લાઇનમાં લખો. કોઈ એક બદલાય ત્યારે આખી ગોઠવણી એ જ રીતે ચાલશે એવું ધારવાને બદલે આદેશ અને પ્રતિભાવ ફરી દેખાડાવો. અપેક્ષિત ક્રમની બાજુમાં ટેસ્ટની તારીખ તથા હાજર વ્યક્તિનું નામ રાખો.
કોટેશનમાં કેબલ, ઇન્ટરફેસ અને દેખરેખનો ટેસ્ટ કોના કામમાં છે તે જુદું લખો. બંને સપ્લાયરને એ જ પંપ અને મોડનું ઉદાહરણ આપો જેથી ભાવ સરખાવતા કામનો ફરક દેખાય.
ફાઇનલ સિલેક્ટર કોષ્ટક પેનલના દસ્તાવેજ પાસે રાખો. સર્વિસ વખતે મોડ, રિમોટ માંગ, સ્ટાર્ટરની સ્થિતિ અને પાણી ખરેખર પહોંચે છે કે નહીં તે નોંધો. તપાસ ક્યાંથી શરૂ કરવી તે સ્પષ્ટ થશે.