MPCBનું પૂરું નામ: કામ કરવાની રીત, Protection અને MCBથી તફાવત
Mohit VekariaShare
MPCBનું પૂરું નામ Motor Protection Circuit Breaker છે. Overload કે Short Circuit થાય ત્યારે તે Motor Circuitને વીજળીથી અલગ કરે છે. Pump કે મશીન માટે Motor માટે Rated હોય અને જેની ગોઠવી શકાય તેવી Current Rangeમાં Motorનો Nameplate Current આવે એવું Device પસંદ કરો. Motorને Remote કે Automatic Switchingની જરૂર હોય તો Contactor ઉમેરો.

MPCB શું કરે છે?
Overload Protection
વધુ પડતો Motor Current એટલો સમય ચાલુ રહે કે વધુ ગરમી થવાનું જોખમ થાય ત્યારે તે Trip થાય છે. Thermal Setting Motorના ઉપયોગને અનુરૂપ હોય છે.
Short-Circuit Protection
મોટા Fault Currentને ઝડપથી તોડે છે. તેની Breaking Capacity Installationના Fault Levelને અનુરૂપ હોવી જોઈએ.
Manual ON/OFF
Operatorને ત્યાં જ Motor Circuit ચાલુ કે બંધ કરવા દે છે. Remote Push Button અને Automation સામાન્ય રીતે Contactor ચલાવે છે.
કેટલાક MPCBમાં Phase Loss પ્રત્યે સંવેદનશીલ Overload Protection પણ હોય છે. આ ચોક્કસ Modelની સુવિધા છે. દરેક Device દરેક ગુમ થયેલી Phase કે Voltage Fault ઓળખે એવી ખાતરી નથી. ABBનું Manual Motor Starter વિશેનું અવલોકન આ કાર્ય અને Contactor સાથેની ગોઠવણી સમજાવે છે.
MPCB સામે MCB: Motorને કયું સુરક્ષિત રાખે છે?
MCB Circuitને Overload અને Short Circuit સામે સુરક્ષિત રાખે છે. MPCB Motor Protection માટે બનાવાય છે અને તેની લાક્ષણિકતાઓ Motor શરૂ થાય અને ચાલે તે ધ્યાનમાં રાખીને પસંદ કરાય છે. એકલું MCB સંપૂર્ણ Motor-Protection System નથી.
Tableના બધા Column જોવા બાજુએ Swipe કરો.
| સુવિધા | Thermal-Magnetic MPCB | સામાન્ય MCB |
|---|---|---|
| મુખ્ય હેતુ | Motor Circuitને સુરક્ષિત રાખવું | સામાન્ય Electrical Circuitને સુરક્ષિત રાખવું |
| Current Setting | સામાન્ય રીતે દર્શાવેલી Amp Rangeની અંદર ગોઠવી શકાય છે | સામાન્ય રીતે નિશ્ચિત Rated Current |
| Motor Starting | Motor માટે ખાસ Tripની લાક્ષણિકતાઓ | Curve અને Motor-Starting Coordination અલગથી પસંદ કરવાં પડે છે |
| Phase Loss પરનો પ્રતિસાદ | Phase Loss પ્રત્યે સંવેદનશીલ Modelમાં ઉપલબ્ધ | Phase Loss માટેનું અલગ કાર્ય નથી |
| સંપૂર્ણ Motor System | સુસંગત Contactor સાથે જોડી શકાય છે | યોગ્ય Motor Overload Protection અને Switching જોઈએ |
Schneider Electric Motor Protectionમાંનો તફાવત સમજાવે છે અને Phase Loss દરમિયાન સામાન્ય MCB, MPCB જેવી પ્રતિક્રિયા શા માટે ન આપી શકે તે પણ સમજાવે છે.
MPCB, Contactor અને Controllerનાં ત્રણ અલગ કામ
-
Supply → MPCB
Breaker Overload અને Short Circuit Fault વખતે વીજળી તોડે છે. -
MPCB → Contactor
Command મળે ત્યારે Contactor Motorને ON કે OFF કરે છે. -
Contactor → Motor
પસંદ કરેલ Protection અને Switching Device મારફતે Motorને વીજળી મળે છે.
Remote Switch, Float Switch કે Digital Controller, Control Circuit દ્વારા કામ કરે છે. આ Terminal Wiring Diagram નથી.
વારંવાર Switching, Remote ON/OFF કે Tank Automation માટે Contactor Switching કરે છે. MPCB Protection Device તરીકે જ રહે છે. જરૂરી Fault Level માટે Breaker અને Contactorનું સંયોજન ઉત્પાદકે ચકાસેલું હોવું જોઈએ. Coordination બતાવે છે કે Short Circuit પછી એ સંયોજન કેવી રીતે વર્તે છે.
MPCBની Current Range કેવી રીતે પસંદ કરવી
તમે વાપરશો તે Voltage અને Connection માટે પહેલાં Motor Nameplate પર Ampere (A)માં Rated Current જુઓ. સમાન HP ધરાવતી બે Motorના Rated Current અલગ હોઈ શકે છે.
સમજ માટેનું ઉદાહરણ · DIRECT-ON-LINE MOTOR
Nameplate Current: 5.2 A
વિચારણા હેઠળની ગોઠવી શકાય તેવી Range: 4–6.3 A
આ Rangeમાં 5.2 A આવે છે, એટલે Current Rangeની તપાસમાં તે યોગ્ય છે. 2.5–4 Aની Rangeમાં 5.2 A આવતું નથી.
આ Range પસંદ કરવાનું ઉદાહરણ છે, Installationની અંતિમ Setting નથી. યોગ્યતા હજુ પણ Starting Time, આસપાસના તાપમાન, Trip Class, Voltage અને Breaking Capacity પર આધાર રાખે છે.
આ Rangeનું વાસ્તવિક ઉદાહરણ Schneider Electricનું GV2ME103 Thermal-Magnetic Motor Circuit Breaker છે, જેનું Rating 4–6.3 A છે. Motor અને Starterની ગોઠવણી માટે પસંદ કરેલા Deviceની સૂચના પ્રમાણે Overload Dial ગોઠવો. Star-Delta Circuitમાં Protection ક્યાં લગાડ્યું છે તેના આધારે Settingનો આધાર અલગ હોઈ શકે છે.
સંપૂર્ણ Pump Panel માટે VUKAR Motor Starter પસંદગીની માર્ગદર્શિકા વાપરીને Motor Rating અને જરૂરી Controlનું કામ મેળવો.
શું MPCB, Dry Run, Low Voltage અને વીજ આંચકા સામે રક્ષણ આપે છે?
Dry Run કે Low Voltage
મૂળભૂત Thermal-Magnetic MPCB સંપૂર્ણ Dry Run કે Voltage Monitoringનું કામ પૂરું પાડતું નથી. તેના માટે યોગ્ય વધારાનું Monitoring કે Accessories જોઈએ.
Earth Leakage
મૂળભૂત MPCB એ RCCB કે RCBO નથી. Electrical Installationમાં Earth Leakage Protection અને Earthingની વ્યવસ્થા કરવી જરૂરી છે.
પાણી વિના ચાલતો Pump Overload થવાને બદલે ઓછો Current લઈ શકે છે. પાણીના Pumpમાં Dry Run સામે Overload વાંચીને સમજો કે બંને Protectionનાં કામ શા માટે અલગ છે.
MPCB શા માટે Trip થાય છે?
Tableના બધા Column જોવા બાજુએ Swipe કરો.
| ક્યારે Trip થાય છે | સંભવિત કારણ | આગળની ઉપયોગી તપાસ |
|---|---|---|
| તરત કે Starting દરમિયાન | Short Circuit, અટકેલી Motor કે અયોગ્ય Starting Coordination | ફરી શરૂ કરતાં પહેલાં Circuit અને Starting Current તપાસો |
| થોડી વાર ચાલ્યા પછી | વધારાનો Load, Phase Fault, Coolingની મુશ્કેલી કે અયોગ્ય Setting | Phase Currentને Nameplate સાથે સરખાવો અને Load તપાસો |
| Repair કે Replacement પછી | બદલાયેલું Motor Connection, ખોટી Range કે Wiring Fault | Repair કરેલા Circuitને Motor અને Starterના Diagram સાથે સરખાવો |
માત્ર Trip થવાનું અટકાવવા Dialની Setting વધારશો નહીં. ફરી શરૂ કરતાં પહેલાં Electrician પાસે Supply અલગ કરાવો, Fault શોધાવો અને Protection ચકાસાવો. Tripનો સમય એક સંકેત છે, નિદાન નથી.
ટૂંકા જવાબો
શું MPCB, Overload Relayની જગ્યાએ વાપરી શકાય?
યોગ્ય રીતે પસંદ કરેલું Thermal-Magnetic MPCB મંજૂર Starter Combinationમાં Motor Overload Protection આપી શકે છે. માત્ર Magnetic પ્રકારનું Motor Circuit Protector એકલું આ કામ કરી શકતું નથી. વાસ્તવિક Starter માટે નિર્દિષ્ટ Protectionની ગોઠવણી જાળવો.
શું MPCBને Single-Phase Motor માટે વાપરી શકાય?
હા, જો તે Model Single-Phase ઉપયોગને સમર્થન આપતું હોય. ઉત્પાદકનું Connection Diagram તેના Pole કેવી રીતે જોડવા તે નક્કી કરે છે. Three-Pole Deviceનું Wiring અંદાજથી કરવું જોઈએ નહીં.
શું MPCB, Contactorની જગ્યા લે છે?
તે પોતાના Ratingની અંદર ત્યાં જ Manual Switching પૂરું પાડી શકે છે. Remote Command, Automatic Control કે વારંવાર શરૂ અને બંધ કરવાની જરૂર હોય ત્યારે સામાન્ય રીતે Contactor વપરાય છે.
Pump Starter પસંદ કરી રહ્યા છો? Motor Nameplateનો ફોટો અને Manual Switching, Remote ON/OFF કે Tank Automation જોઈએ છે કે નહીં તેની માહિતી VUKAR પસંદગી સહાય મારફતે મોકલો.