Illustration of a worker with machined brass fittings and a CNC machine

જામનગર, ગુજરાતના પિત્તળના ભાગોના ઉત્પાદકો

Mohit Vekaria

જામનગરના પિત્તળના ભાગોના ઉત્પાદકોમાં Shivam Brass Industries અને Jasmin Brass Industriesનો સમાવેશ થાય છે. મોલ્ડિંગની દુકાનને થ્રેડવાળા ઇન્સર્ટ જોઈએ તો દરેક ભાવમાં એક જ ડ્રોઇંગ અને ધાતુનો ગ્રેડ રાખો.

સૌથી પહેલાં કામની જરૂર લખો

મોલ્ડિંગની દુકાનને થ્રેડવાળા ઇન્સર્ટ જોઈએ તો દરેક ભાવમાં એક જ ડ્રોઇંગ અને ધાતુનો ગ્રેડ રાખો. ખરીદીની વાત એક નાની નોંધથી શરૂ થાય છે. વસ્તુ ક્યાં વપરાશે, તેને કોણ લગાવશે અને કામ પૂરું થાય ત્યારે કયું પરિણામ જોઈએ તે લખો. આ ત્રણ વાત સ્પષ્ટ હોય તો ઉત્પાદક યોગ્ય વસ્તુનો ભાવ આપી શકે. માપ, સામગ્રી, ડિઝાઇન કે કામ કરવાની સ્થિતિમાં જે બદલાઈ શકતું નથી તે અલગ લખો. જ્યાં છૂટ હોય ત્યાં કારખાનું બનાવવાની સરળ રીત સૂચવી શકે. બંને પક્ષે માનેલો ફેરફાર એ જ લખેલા ભાવમાં હોય તો પછી દરેક પાસે એકસરખી માહિતી રહે છે.

સંખ્યા અને એકમ એક જ લાઇનમાં રાખો. એક મીટર, એક આખો સેટ અને એક ભાગનો ભાવ અલગ હોય છે. જૂનો ઓર્ડર ફરી આપવો હોય તો તેનો નંબર અને હાલની ડિઝાઇન લખો. જૂની વસ્તુના સ્થાને નવી લગાવવાની હોય તો લેબલ કે જોડાણની જગ્યાનો ફોટો વાત સમજાવે છે. સાચું માપ અને મોડેલનું નામ લખેલા કાગળમાં રહે છે. ફોટો એ કાગળની સાથે રહે તો બીજા માણસને પણ કામ સમજાય છે.

વિસ્તારના બે ઉત્પાદક

Shivam Brass Industries

Dared, Jamnagar

ઇન્સર્ટ, ટર્મિનલ અને ફિટિંગ

કંપનીનો સ્ત્રોત

Jasmin Brass Industries

GIDC Phase 3, Dared, Jamnagar

મશીનથી બનેલા પિત્તળના ભાગ અને ફિટિંગ

કંપનીનો સ્ત્રોત

આ ઉત્પાદકોનો વિસ્તાર અને કામ સાથેનો સંબંધ જાહેર માહિતીમાં મળે છે. એક કંપની તૈયાર મોડેલ આપે છે. બીજી કંપની તમારા ડ્રોઇંગ પરથી ભાગ બનાવી શકે છે. તૈયાર વસ્તુમાં પૂરું મોડેલ નામ કામ આવે છે. ખાસ ડિઝાઇન માટે મંજૂર ડ્રોઇંગ અને નમૂનો ઉપયોગી બને છે. ઓફિસ, ગોડાઉન અને કારખાનાનું સરનામું અલગ હોઈ શકે છે. ભાવમાં બનાવવાનું સ્થળ લખેલું હોય તો નમૂનાની મુલાકાત, માલની હેરફેર કે સેવા માટેનો સમય ગોઠવવો સહેલો બને છે.

પિત્તળનો ગ્રેડ, ઇન્સર્ટનું માપ અને ફિનિશ લખો

દરેક લાઇન સામે સાચી કિંમત કે મર્યાદા લખો. માપની સાથે તેનો એકમ આપો. ફિટ માટે કેટલો ફેર ચાલી શકે તે પણ લખો. ડિઝાઇન કોઈ ચોક્કસ સામગ્રીનો ગ્રેડ માંગે તો ભાવમાં એ જ ગ્રેડ રહે. ગ્રાહકના ડ્રોઇંગનો નંબર અને હાલની આવૃત્તિ સાથે રાખો. એક જ દિવસે બે ફાઇલ બની હોય તો તારીખથી જ સાચી ફાઇલ ન મળે. સ્પષ્ટ નામ અને આવૃત્તિ લખવાથી ભાવ સાથે સાચું ડ્રોઇંગ રાખી શકાય છે.

કુલ સંખ્યાને નમૂનો, પહેલો જથ્થો અને બાકી જથ્થામાં વહેંચો. માલ આવવાનું સરનામું અને પિન કોડ લખો. ભાવ કારખાનેથી માલ ઉપાડવા સુધી છે, તમારા ગેટ સુધી છે કે અંદર માલ મૂકવા સુધી છે તે સ્પષ્ટ રાખો. આથી વાહન અને મજૂરીના ખર્ચનો ભાગ સમજાય છે. નમૂનો કે ટ્રાયલ માટે એક તારીખ હોય શકે. મંજૂરી પછી બાકી માલ તૈયાર થવાનો સમય બીજી લાઇનમાં રહે છે.

મોલ્ડ કરેલા ભાગમાં પિત્તળનું થ્રેડવાળું ઇન્સર્ટ અજમાવો

ઇન્સર્ટ ગેજમાં બેસે છતાં બોલ્ટ કસતાં પ્લાસ્ટિકમાં ફરી શકે. ગેજ થ્રેડનું માપ બતાવે છે. અસલ પ્લાસ્ટિક ભાગમાં બેસાડેલું ઇન્સર્ટ બહારની પકડ બતાવે છે. નમૂના સાથે ધાતુનો ગ્રેડ, પ્લેટિંગ અને ડ્રોઇંગનો નંબર લખવાથી પછીનો જથ્થો એ જ રીતે મંગાવી શકાય છે.

ડ્રોઇંગ પરથી ભાગ બનાવવા કારખાનું સામગ્રી ખરીદે, આકાર આપે અને ખાસ ફિનિશ માટે બહાર મોકલે. ભાવ સરખાવતાં પહેલાં આ પગલાં અલગ લખાય છે. ત્રણેય કામનો ભાવ ફક્ત આકાર આપવાના ભાવથી જુદો છે. ફિનિશથી માપ બદલાતું હોય તો જરૂરી માપ અંતે લેવાય છે. નવી બેચનો સામગ્રી નંબર અને પ્રક્રિયાની નોંધ તેને પહેલા મંજૂર નમૂના સાથે જોડે છે. બે જથ્થામાં ફરક આવે તો આ સંબંધ કામ આવે છે.

આ ઓર્ડરની મંજૂરી માટે આ પુરાવો ઉપયોગી છે. અસલ ઢાળેલા ભાગમાં બેસાડેલો પહેલો નમૂનો અને થ્રેડ ગેજની નોંધ. મંજૂર નમૂના પર તારીખ, નામ અને ડિઝાઇનની આવૃત્તિ હોય તો આગળનો જથ્થો તેની સાથે જોડાય છે. ફોટો પરથી નમૂનો ઓળખાય છે. ટૂંકી નોંધ પરથી કયું માપ લેવાયું અને તે કેમ પાસ થયું તે સમજાય છે. વસ્તુ બીજા ભાગ સાથે જોડાવાની હોય તો નમૂનો સાચા જોડાણ જેવી સ્થિતિમાં અજમાવવાથી ફિટ દેખાય છે. મેજ પર સરસ દેખાતો ભાગ લગાવતાં અટકી શકે અથવા વચ્ચે ખાલી જગ્યા રહી શકે.

કામ પર અસર કરતી મર્યાદા અને માત્ર દેખાતું નિશાન જુદી બાબતો છે. જરૂરી મર્યાદા ઓર્ડરમાં હોય તો કારખાનું અને માલ લેતી ટીમ એક જ નિયમ વાપરે છે. કેટલીક ખરીદીમાં ગ્રાહકની ડિઝાઇન ટીમ ખાસ કસોટી નક્કી કરે છે. ત્યાં કસોટી કેવી રીતે થશે અને કોણ મંજૂરી આપશે તે લખાય છે. નમૂના પર સમયસર સ્પષ્ટ નિર્ણય મળે તો બાકી કામ ક્યારે શરૂ થશે તે કારખાનું ગોઠવી શકે છે.

બે ભાવની પૂરી ગણતરી

નીચેની રકમ રૂપિયામાં ઉદાહરણ છે. તે દર્શાવેલી કંપનીઓના ભાવ નથી.

ગણતરીનું ઉદાહરણ · 1000 ભાગ
ભાવએકમનો ભાવબીજા ખર્ચકુલ ખર્ચ
A₹12.5₹3,500₹16,000
B₹14₹900₹14,900
1000 ભાગ · A ₹16,000 · B ₹14,900
લીલો રંગ બધા એકમની કિંમત બતાવે છે. પીળો રંગ આ ઓર્ડરના બીજા ખર્ચ બતાવે છે.

કુલ ખર્ચ એટલે જથ્થો × એકમનો ભાવ + બીજા ખર્ચ. હેરફેર, પેક કે સેટઅપનો ખર્ચ એકમના ભાવની બહાર હોય તો બીજા ખર્ચમાં લખાય. દરેક ખર્ચ એક જ વાર ગણાય. આ ગણતરી લખેલા ઓર્ડરની ખરીદી બતાવે છે. સેવા અને ચલાવવાનો ખર્ચ અલગ લાઇનમાં રહે છે.

ભાવ સરખાવવાનું કેલ્ક્યુલેટર

A ₹16,000 · B ₹14,900. ઓછું કુલ B · તફાવત ₹1,100.

એક નંગનો ભાવ ઓછો હોય છતાં પહેલો જથ્થો મોંઘો પડી શકે છે. સાધન, જિગ, નમૂનો કે ખાસ કસોટીની સગવડ માટે શરૂઆતમાં એક વાર પૈસા લાગે છે. એ જ સાધન ફરી વાપરી શકાય અને કંપની ફરી એ રકમ ન લે તો બીજા ઓર્ડરનો હિસાબ બદલાય છે. એક જ વાર લાગતી રકમ અને દર જથ્થા સાથે લાગતી રકમને અલગ રાખવાથી આજનો અને પછીનો ખર્ચ બંને સમજાય છે.

બંને ભાવમાં કર માટે એકસરખો આધાર રાખો. એક ભાવ ગેટ સુધીનો હોય અને બીજો માત્ર કારખાનેથી માલ લેવા સુધીનો હોય તો બંનેમાં સેવા અલગ છે. માલ ઉતારવો, સાઇટમાં અંદર પહોંચાડવો કે ગાડી ચોક્કસ સમયે મોકલવી હોય તો તેની રકમ અલગ લાઇનમાં રહે. ખરીદીની નોંધમાં પહેલો ભાવ અને પહોંચ્યા સુધીનું કુલ અલગ ખાને રાખો. આ રીતે સરખા લાગતા બે ભાવમાં ખરેખર શું બદલાય છે તે દેખાય છે.

મંજૂરી અને માલ આવવાની તારીખ

ત્રણ તારીખથી કામ ગોઠવાય છે. પહેલી તારીખ નમૂના અથવા ટ્રાયલ માટે છે. બીજી તારીખ ખરીદનાર લખીને મંજૂરી આપે તે છે. ત્રીજી તારીખ માલ નીકળે કે સાઇટ પર આવે તે છે. માલ નીકળવાનો દિવસ અને પહોંચવાનો દિવસ જુદો હોઈ શકે. ઓર્ડર પછી ચાર અઠવાડિયાં અને મંજૂરી પછી ચાર અઠવાડિયાં પણ જુદી વાત છે. બે ભાગમાં માલ મળે તો પહેલા ભાગનું કામ શરૂ થાય અને બાકી ભાગ પછી આવે.

ડિઝાઇનમાં બાકી ફેરફારનું નામ અને તેને મંજૂર કરનાર વ્યક્તિ લખો. ફેરફારથી ડાઇ, જિગ, રંગ, પ્રોગ્રામ કે સામગ્રીની ખરીદી બદલાઈ શકે છે. ત્યારે ભાવ અને સમય પણ બદલાઈ શકે. નવી શરત નવી આવૃત્તિ સાથે રહે તો જૂનું ડ્રોઇંગ વપરાવાની શક્યતા ઘટે છે. ખરીદનાર ખાસ સાધન માટે પૈસા આપે તો માલિક કોણ, સાધન ક્યાં રહેશે અને ઘસાઈ જાય ત્યારે શું કરવું તે ઓર્ડરમાં લખવાથી ફરી ખરીદી સરળ થાય છે.

માલ સાથે આવતી વસ્તુઓ

બેચનું લેબલ, ધાતુના દસ્તાવેજ અને નક્કી પ્લેટિંગ. આ વાતો માલ સોંપવાની નોંધમાં રહે છે. પેકનું લેબલ કે સીરિયલ નંબર તેને તેની નોંધ સાથે જોડે છે. એક જ દિવસે બે જથ્થા આવે તો એ ઓળખથી બંને અલગ રાખી શકાય છે. પછી કોઈ સવાલ આવે તો કારખાનું યોગ્ય જથ્થાની માહિતી કાઢી શકે છે. ડિલિવરીની નોંધમાં ઓર્ડર નંબર, મંજૂર આવૃત્તિ, કુલ સંખ્યા અને આ વખતે આવેલા પેક કે નંગ લખી શકાય છે.

ડબ્બો તૂટેલો હોય, ગણતરી ઓછી હોય કે ભાગ નમૂનાથી જુદો હોય તો નાની નોંધ કામ આવે છે. લેબલ દેખાય એવો ફોટો અને સાચી ગણતરીથી કારખાનાને વાત સમજાય છે. ખામીવાળી વસ્તુ કોણ લઈ જશે, નવી કોણ મોકલશે અને ક્યારે આવશે તે ખરીદીમાં લખી શકાય. સાધન સાથે સાઇટ પરનું કામ પણ હોય તો ચલાવનારને ક્યારે સોંપાશે અને તેની સાથે કયા કાગળ મળશે તેની પણ નોંધ રહે છે.

આ ખરીદીમાં થતી એક સામાન્ય ભૂલ

પિત્તળનો રંગ ગ્રેડ બતાવતો નથી. પાણી કે વીજળીના ભાગ માટે ધાતુ અને પુરાવો જુદો નક્કી કરો. આ તફાવત શરૂઆતમાં લખવાથી બધાને એક જ કામ માટે ભાવ આપવો સરળ પડે છે. ઉત્પાદક બીજી સામગ્રી કે રીત આપે તો અલગ લાઇનમાં તેની અસર બતાવે. ભાવ, સમય અને મંજૂરીમાં શું બદલાય તે તરત સમજાય છે. વિકલ્પ માન્ય થાય પછી નમૂનો, લેબલ અને માલના કાગળ એ જ નવી આવૃત્તિ સાથે જોડાય છે.

ખરીદનારના સામાન્ય પ્રશ્નો

નમૂનો અને આખો જથ્થો એક જ છે?

નમૂનો મંજૂર રૂપ બતાવે છે. ઓર્ડરમાં સંખ્યા, બેચની ઓળખ અને મંજૂરી પછી ફેરફારનો નિયમ પણ રહે છે. પહેલાં નાનો જથ્થો બને તો કઈ સામગ્રી અને રીત વપરાઈ તે તેની નોંધમાં આવે છે. આથી પછીનો જથ્થો સાચા નમૂના અને નોંધ સાથે જોડાય છે.

ડિલિવરીનો સમય કયા દિવસથી ગણાય છે?

લખેલો ભાવ શરૂઆતનો દિવસ નક્કી કરે છે. ઓર્ડર, આગોતરી રકમ, પૂરું ડ્રોઇંગ કે નમૂનાની મંજૂરીથી સમય શરૂ થઈ શકે. ગ્રાહકને તારીખ કહેતાં પહેલાં કંપનીએ આપેલો દિવસ કામ આવે છે. એક ઓર્ડરના ઘણા જથ્થા હોય તો દરેકની તારીખ જુદી લખી શકાય છે.

બે ભાવ એક જ આધાર પર કેવી રીતે આવે?

કામ, મંજૂર માપ, સંખ્યા, માલ મળવાનું સ્થળ અને પુરાવા સરખા રહે. એક ભાવમાં છૂટેલી સેવાનો ખર્ચ ઉમેરવાથી કુલની સરખામણી સમજાય છે. નમૂના, સેવા અને બીજા જથ્થામાં ફરક હોય તો તે પણ અલગ નોંધમાં રહે છે.

ઉત્પાદકોની માહિતીના સ્ત્રોત

Back to blog